THE ROLE OF PARENTS IN THE SOCIAL AND COGNITIVE DEVELOPMENT OF CHILDREN WITH INTELLECTUAL DISABILITIES

Manzura Rizashova, Adina Mamatkerimova
Received: 04.12.2025
Revised: 05.06.2026
Accepted: 01.07.2026
Pages: 74 –79
Retrieved from: Volume 4, No. 2, 2026
Download article
Download article

Abstract

This scientific article analyzes the role of parents in the social and cognitive development of children with intellectual disabilities. The main objective of the study is to determine how parental acceptance of the child’s condition, responsibility in the upbringing process, and continuous cooperation with specialists influence the child’s development. The article examines the importance of parents’ psychological readiness, the creation of a supportive family environment, as well as the effectiveness of collaborative work among teachers, special educators, and psychologists. In addition, practical and methodological recommendations aimed at developing cognitive abilities and social skills of children with intellectual disabilities are presented. The results of the study are of practical significance not only for parents, but also for specialists and educators in the field of special education.

Keywords

parental role, social development, cognitive development, parental involvement, inclusive education, family support, cooperation with specialists, corrective pedagogical work, methodological support

Suggested citation

Rizashova, М., & Mamatkerimova, А. (2026). THE ROLE OF PARENTS IN THE SOCIAL AND COGNITIVE DEVELOPMENT OF CHILDREN WITH INTELLECTUAL DISABILITIES. Global Scholars’ Space, 4(2), 74-79.

References

  1. Выготский Л. С. — ―Психология обучения и развития‖* (Орус тилинде: "Проблемы обучения и умственного развития в школьном возрасте"бөлүмүндө) 1984-ж.252-255-беттер - Виготскийдин изилдөөлөрү акыл-эси өнүүгүсү начар балдарды окутууда маанилүү орунду ээлейт. Ал баланын акыл-эси өнүгүүсүнүн социалдык шарттарына жана алардын психологиялык өзгөрүүлөрүнө көп көңүл бурган. (1920-1930-ж)
  2. Пиаже Ж. «Психология интеллекта» (1952-ж. 102-110бет.) - Пиаже балдардын акыл-эсинин өнүгүүсүн сатылап түшүндүрөт, бул өзгөчө акыл-эси өнүүгүсү начар балдарды окутууда пайдалуу болот. (1936-ж)
  3. Шевченко В. «Дефектология: теория и практика» - Акыл-эси өнүүгүсү начар балдардын билим алуусун жана өнүгүүсүн караган китеп. (1974-ж)
  4. Исаев И. «Психология отклоняющегося поведения» - Бул изилдөөлөр акыл-эси өнүүгүсү бар балдар үчүн психологиялык жардам берүү жөнүндө кеңештерди сунуштайт. (1992-ж)
  5. Петровский А. «Основы дефектологии» - Дефектология жана психологиялык жардам боюнча негизги изилдөөлөр. (1981-ж)
  6. А. Р. Лурия — "Высшие корковые функции человека и их нарушения при локальных поражениях мозга"(Адамдын жогорку мээ функциялары жана алардын бузулуусу мээнин локалдуу жабыркашында) Чыгарылган жылы: 1969 Басылма: Москва, «МГУ» басмасы Беттер:5–25-беттеринде — нейропсихологиялык методдордун негиздери ( 1969-ж. 285-бет)
  7. Гогоберидзе М. «Дефектология и педагогика» - Акыл-эси өнүүгүсү начар балдарга арналган педагогикалык жана психологиялык методдор жөнүндө китеп. (1984-ж)
  8. Воскобович В. «Коррекционная педагогика» - Балдардын акыл-эсине таасир этүү жана акыл-эси өнүүгүсү бар балдар үчүн окуу ыкмалары. (1991-ж)
  9. Матвеева Е. «Психология образования» - Балдардын билим алуу процессиндеги индивидуалдык өзгөчөлүктөрү жана үйрөнүү процессиндеги негизги маселелер. (2004-ж)
  10. Савенкова Н. «Дефектология в системе специального образования» - Специальдык билим берүүдө акыл-эси өнүүгүсү начар балдарга жардам берүү боюнча методикалык сунуштар. (2001-ж)
  11. Соколова Е. «Основы психологии и педагогики детей с ограниченными возможностями» - Акыл-эси өнүүгүсү начар балдардын өзгөчөлүктөрү жана аларды окутуу жолдору. (2000- ж)
  12. Барская А. «Коррекционная работа с детьми с нарушениями интеллекта» - Интеллекттуалдык өзгөчөлүктөрү бар балдар менен иштөө ыкмалары. (1993-ж)
  13. Акимова В. «Психология и педагогика детей с отклонениями в развитии» - Психологиялык жана педагогикалык аспектилерде балдарды окутуу. (1995-ж)
  14. Морозова И. «Развитие психики детей с нарушениями интеллекта» - Акыл-эси өнүүгүсү бар балдарга арналган психологиялык жана педагогикалык анализдер. (1996-ж)
  15. Шимкевич О. «Психология ребенка с нарушениями интеллекта» - Баланын акыл-эсинин өнүгүшүнүн психологиялык аспекттери. (1997-ж)
  16. Чуркова Н. «Психолого-педагогическая диагностика детей с интеллектуальными нарушениями» - Диагностика жана акыл-эси өнүүгүсү бар балдарды түшүнүү боюнча иш. (2003-ж)
  17. Лозова Н. «Коррекционная работа с детьми с интеллектуальными нарушениями»
  18. Иштеп чыгуучу методдор жана стратегиялар жөнүндө маалымат. (2005-ж)
  19. Бакирова Т. «Социально-педагогическая работа с детьми с ограниченными возможностями» - Балдарга жана алардын ата-энелерине социалдык жана педагогикалык колдоо көрсөтүү. (2000-ж)
  20. Энциклопедияда акыл-эси өнүүгүсү бар балдарды окутуу жана тарбиялоо боюнча кеңири маалымат берилген. (1998-ж)
  21. Иванова Л. «Дефектология в системе современного образования» - Бул китеп акыл-эси өнүүгүсү бар балдарды окутуунун жаңы принциптерин жана теорияларын карайт. (2010-ж) Интернет-ресурстар жана онлайн-материалдар:
  22. Российская государственная библиотека - https://www.rsl.ru — бул сайтта акыл-эси өнүүгүсү бар балдар боюнча ар кандай изилдөөлөрдү жана колдонмо материалдарды табууга болот
  23. Google Scholar – https://scholar.google.com — Педагогика жана дефектология боюнча изилдөөлөрдү табуу үчүн эң чоң ресурс.
  24. Научная электронная библиотекаeLIBRARY - https://elibrary.ru — Академиялык издүүлөр жана макалалар үчүн платформа.